Οι πιο σημαντικές ερωτήσεις και απαντήσεις

«Το παιδί μου είναι 2 ετών και λέει μόνο λίγες λέξεις. Πρέπει να ανησυχώ;»

– Γύρω στους 24 μήνες, πολλά παιδιά χρησιμοποιούν περίπου 50 ή περισσότερες λέξεις και αρχίζουν να συνδυάζουν 2 λέξεις, όπως «μαμά νερό» ή «θέλω μπάλα». Αν το παιδί χρησιμοποιεί αισθητά λιγότερες λέξεις ή δεν συνδυάζει λέξεις, είναι καλό να γίνει λογοπεδική εκτίμηση.

«Το παιδί μου είναι 4 ετών και δεν προφέρει σωστά κάποιους ήχους. Χρειάζεται λογοθεραπεία;»

– Με μία λογοπεδική εκτίμηση, ο λογοθεραπευτής μπορεί να διαπιστώσει αν οι ήχοι που το παιδί δεν προφέρει σωστά είναι αναμενόμενοι για την ηλικία του ή αν χρειάζεται παρέμβαση. Γενικά, μέχρι την ηλικία των 5-6 ετών η ομιλία θα πρέπει να έχει σε μεγάλο βαθμό καθαρίσει και να είναι κατανοητή από τους άλλους.

«Το παιδί μου είναι 5 ετών, μεγαλώνει με δύο γλώσσες και μερικές φορές μπερδεύει τις λέξεις ή δυσκολεύεται να εκφραστεί. Μήπως φταίει η διγλωσσία και πρέπει να περιμένω μέχρι να πάει σχολείο;»

 – Η ανάμειξη των δύο γλωσσών είναι φυσιολογικό μέρος της δίγλωσσης ανάπτυξης και δεν χρειάζεται να περιμένουμε μέχρι το σχολείο για να δούμε αν θα ξεπεραστεί. Στα 5 χρόνια, ειδικά όταν επίκειται η έναρξη του σχολείου, μια λογοπεδική εκτίμηση μπορεί να δείξει αν πρόκειται για φυσιολογική δίγλωσση ανάπτυξη ή για πραγματική γλωσσική δυσκολία που χρειάζεται υποστήριξη.

«Το παιδί μου είναι 4,5 ετών και τελευταία επαναλαμβάνει ήχους ή λέξεις, όπως "μ-μ-μαμά" ή "θέλω-θέλω". Είναι τραυλισμός και πρέπει να ανησυχώ;»

– Σε αυτή την ηλικία μπορεί να εμφανίζονται δυσρυθμίες στην ομιλία, όμως όταν ο τραυλισμός επιμένει, αυξάνεται ή συνοδεύεται από ένταση, προσπάθεια ή απογοήτευση, είναι καλό να γίνει λογοπεδική εκτίμηση. Η έγκαιρη αξιολόγηση βοηθά να διαπιστωθεί αν χρειάζεται παρέμβαση.

 «Το παιδί μου είναι 4 ετών και στο σχολείο δυσκολεύεται να καθίσει ήσυχο, αποσπάται εύκολα και αλλάζει συνεχώς δραστηριότητες, ενώ στο σπίτι δεν παρουσιάζει τόσο έντονα αυτή τη συμπεριφορά. Θα μπορούσε να χρειάζεται εργοθεραπευτική αξιολόγηση;»

 – Η διαφορετική συμπεριφορά ανάλογα με το περιβάλλον είναι σημαντικό στοιχείο που πρέπει να αξιολογηθεί. Ο εργοθεραπευτής μπορεί να εξετάσει την προσοχή, την αυτορρύθμιση και την αισθητηριακή επεξεργασία του παιδιού και να συνεργαστεί με την οικογένεια και το σχολείο για να εντοπιστούν οι πραγματικές του ανάγκες.

«Το παιδί μου είναι 4 ετών και δυσκολεύεται να κρατήσει σωστά το μολύβι και να ζωγραφίσει μέσα σε ένα σχήμα. Πρέπει να ανησυχώ;»

 – Στα 4 χρόνια αναμένουμε συγκεκριμένες δεξιότητες λεπτής κινητικότητας και προγραφής, όπως να χρησιμοποιεί ψαλίδι για απλές κοπές και να περνά χάντρες σε κορδόνι (λεπτή κινητικότητα), αλλά και να αντιγράφει έναν σταυρό ή να σχεδιάζει απλά σχήματα, όπως κύκλο και τετράγωνο (προγραφή). Αν δυσκολεύεται σημαντικά σε τέτοιες δραστηριότητες, μια εργοθεραπευτική αξιολόγηση μπορεί να δείξει αν χρειάζεται υποστήριξη.

«Το παιδί μου είναι 5,5 ετών και δυσκολεύεται να ντυθεί μόνο του, να κουμπώσει κουμπιά και να δέσει τα κορδόνια του. Είναι φυσιολογικό για την ηλικία του;»

– Στα 5,5 χρόνια τα περισσότερα παιδιά μπορούν να ντύνονται και να κουμπώνουν τα ρούχα τους αρκετά αυτόνομα, ενώ το δέσιμο των κορδονιών συνήθως κατακτάται περίπου στα 5-6 χρόνια. Αν δυσκολεύεται σημαντικά σε αυτές τις δεξιότητες, μια εργοθεραπευτική αξιολόγηση μπορεί να δείξει αν χρειάζεται υποστήριξη.

«Το παιδί μου είναι 3,5 ετών και ενοχλείται πολύ από κάποιους ήχους, κυρίως όταν είναι δυνατοί, και από ορισμένα ρούχα. Είναι κάτι φυσιολογικό για την ηλικία του ή χρειάζεται εργοθεραπευτική αξιολόγηση;»

– Σε αυτή την ηλικία είναι αρκετά συνηθισμένο κάποια παιδιά να έχουν μεγαλύτερη ευαισθησία σε συγκεκριμένους ήχους ή υφές ρούχων. Όταν όμως η ευαισθησία είναι έντονη, επιμένει ή δυσκολεύει την καθημερινότητα και τη συμμετοχή του παιδιού, μια εργοθεραπευτική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να δούμε αν χρειάζεται υποστήριξη.

«Το παιδί μου είναι 3,5 ετών και δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει μόνο του το κουτάλι και να βάλει τα παπούτσια του. Είναι φυσιολογικό για την ηλικία του ή χρειάζεται εργοθεραπευτική αξιολόγηση;»

– Στα 3,5 χρόνια τα περισσότερα παιδιά μπορούν να χρησιμοποιούν το κουτάλι αρκετά αυτόνομα και να φορούν μόνα τους απλά παπούτσια, αν και μπορεί να χρειάζονται ακόμη λίγη βοήθεια. Αν η δυσκολία είναι έντονη ή επηρεάζει την καθημερινή του αυτονομία, μια εργοθεραπευτική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να διαπιστωθεί αν οι δεξιότητές του είναι αντίστοιχες της ηλικίας του.

«Το παιδί μου είναι 5 ετών και δυσκολεύεται πολύ με το άγγιγμα, ακόμη και από οικεία πρόσωπα, ενώ αποφεύγει έντονα τη σωματική επαφή με ανθρώπους που δεν γνωρίζει. Είναι κάτι που μπορεί να βοηθήσει ένας εργοθεραπευτής ή θα ήταν καλύτερο να απευθυνθώ σε ψυχολόγο;»

– Η δυσκολία στην επαφή μπορεί να σχετίζεται με διαφορετικούς παράγοντες. Ο εργοθεραπευτής μπορεί να αξιολογήσει αν υπάρχει αισθητηριακή ευαισθησία στην αφή, ενώ ο ψυχολόγος μπορεί να διερευνήσει συναισθηματικούς ή κοινωνικούς παράγοντες. Ανάλογα με την εικόνα του παιδιού, μπορεί να χρειάζεται ένας από τους δύο ειδικούς ή και συνεργασία μεταξύ τους.

«Το παιδί μου είναι στην Α΄ Δημοτικού και βρισκόμαστε περίπου στα μέσα της σχολικής χρονιάς. Ακόμη δυσκολεύεται να αναγνωρίσει κάποια γράμματα, να τα συνδέσει με τους αντίστοιχους ήχους και να διαβάσει απλές λέξεις. Είναι κάτι που μπορεί να συμβαίνει σε αυτή τη φάση ή θα πρέπει να απευθυνθώ σε ειδικό παιδαγωγό;»

– Στα μέσα της Α΄ Δημοτικού τα παιδιά βρίσκονται ήδη στη διαδικασία κατάκτησης της πρώτης ανάγνωσης και γραφής. Αν ένα παιδί δυσκολεύεται σημαντικά στην αναγνώριση γραμμάτων, στην αντιστοίχιση γράμματος-ήχου ή στη σύνθεση απλών λέξεων, μια αξιολόγηση από ειδικό παιδαγωγό μπορεί να βοηθήσει να διαπιστωθεί αν χρειάζεται επιπλέον υποστήριξη.

«Το παιδί μου είναι στη Δ΄ Δημοτικού και, παρόλο που διαβάζει και εξασκείται, συνεχίζει να κάνει πολλά και επαναλαμβανόμενα λάθη στην ορθογραφία. Θα πρέπει να απευθυνθώ σε ειδικό παιδαγωγό και αυτό σημαίνει ότι μπορεί να έχει μαθησιακή δυσκολία;»

 – Τα επίμονα και συστηματικά ορθογραφικά λάθη στη Δ΄ Δημοτικού αξίζει να αξιολογηθούν από ειδικό παιδαγωγό. Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει μαθησιακή δυσκολία· η αξιολόγηση βοηθά να κατανοήσουμε την αιτία των δυσκολιών και να δούμε αν χρειάζεται εξειδικευμένη υποστήριξη.

«To παιδί μου είναι στην Α΄ Δημοτικού και βρισκόμαστε προς το τέλος της σχολικής χρονιάς. Ενώ γνωρίζει τα γράμματα, δυσκολεύεται ακόμη πολύ να ενώσει τους ήχους και να διαβάσει απλές λέξεις. Είναι κάτι που μπορεί να βελτιωθεί με τον χρόνο ή χρειάζεται να απευθυνθώ σε ειδικό παιδαγωγό;»

 – Προς το τέλος της Α΄ Δημοτικού αναμένουμε το παιδί να έχει αποκτήσει σε σημαντικό βαθμό τη βασική ικανότητα ανάγνωσης απλών λέξεων. Αν εξακολουθεί να δυσκολεύεται σημαντικά στη σύνθεση των ήχων και στην ανάγνωση, μια αξιολόγηση από ειδικό παιδαγωγό μπορεί να βοηθήσει να εντοπιστεί έγκαιρα η δυσκολία και να οργανωθεί η κατάλληλη υποστήριξη.

«Το παιδί μου είναι στη ΣΤ΄ Δημοτικού και εξακολουθεί να κάνει πολλά και συστηματικά ορθογραφικά λάθη, παρόλο που γνωρίζει τους κανόνες και προσπαθεί. Θα ήταν καλό να γίνει αξιολόγηση από ειδικό παιδαγωγό, ώστε να δούμε μήπως υπάρχει κάποια μαθησιακή δυσκολία;»

 – Μια μαθησιακή αξιολόγηση είναι σημαντικό να γίνει όσο το δυνατόν νωρίτερα, ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχει κάποια μαθησιακή δυσκολία και να οργανωθεί η κατάλληλη υποστήριξη πριν από τη μετάβαση στο Γυμνάσιο. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γνωρίζετε ότι, στο Γυμνάσιο, σε ορισμένες περιπτώσεις οι ορθογραφικές δυσκολίες μπορεί να επηρεάζουν την αξιολόγηση των γραπτών, επομένως η έγκαιρη διερεύνηση μπορεί να βοηθήσει σημαντικά το παιδί.

«Το παιδί μου είναι στην Ε΄ Δημοτικού και, παρόλο που η δασκάλα το βοηθάει στο σπίτι, δυσκολεύεται να οργανώσει τις ιδέες του και να γράψει ένα ολοκληρωμένο κείμενο. Μπορεί να το βοηθήσει ο ειδικός παιδαγωγός και τι περισσότερο μπορεί να του προσφέρει σε σχέση με τη βοήθεια της δασκάλας;»

 – Η δασκάλα μπορεί να βοηθήσει το παιδί να ανταποκριθεί στις σχολικές απαιτήσεις, ενώ ο ειδικός παιδαγωγός μπορεί να διερευνήσει πιο συγκεκριμένα τον τρόπο με τον οποίο το παιδί οργανώνει και εκφράζει τη σκέψη του και να του διδάξει εξατομικευμένες στρατηγικές για τη δομή, την ανάπτυξη και τη βελτίωση του γραπτού λόγου. Αν υπάρχει υποκείμενη μαθησιακή δυσκολία, μπορεί επίσης να εντοπιστεί και να αντιμετωπιστεί πιο στοχευμένα.